Có thể trong thời gian tới, các loại xe máy, ôtô lưu hành tại TP. Hồ Chí Minh đều phải đóng phí hằng năm, đồng thời mức xử phạt vi phạm giao thông cũng tăng nhiều lần. Đó là các giải pháp mà UBND TP. Hồ Chí Minh trình lên Bộ Tài chính nhằm hạn chế ùn tắc giao thông.

Nhiều loại phí tăng cao

Theo đề xuất, mỗi xe máy phải đóng 500.000 đồng phí lưu hành/năm; đối với ôtô dưới 7 chỗ là 10 triệu đồng. Cán bộ phường, xã có trách nhiệm thu phí lưu hành này và biên lai nộp phí được quy định như một loại giấy tờ bắt buộc kèm với giấy đăng ký xe, khi thực hiện kiểm tra giấy tờ xe. Các trường hợp không nộp phí sẽ bị xử phạt, với mức phạt là 250.000 đồng/lần đối với xe máy và 5 triệu đồng/lần đối với ôtô. Bên cạnh đó, Thành phố cũng kiến nghị tăng lệ phí đăng ký xe mới (phí trước bạ) cao gấp đôi so với mức hiện hành, đồng thời điều chỉnh mức xử phạt giao thông cũng sẽ được điều chỉnh.

Hiện Thành phố có khoảng 3,56 triệu xe gắn máy và 360.000 ôtô, ngoài ra còn có khoảng 700.000 xe gắn máy và 60.000 ôtô vãng lai từ các tỉnh thành khác. Bình quân mỗi ngày thành phố có khoảng 1.100 môtô, xe gắn máy và 120 xe ôtô được đăng ký mới. Trong khi đó, diện tích mặt đường giao thông của Thành phố chỉ đáp ứng được 2,5 triệu xe các loại và hàng năm chỉ xây dựng mới, bổ sung thêm khoảng 1% diện tích mặt đường (trong khi số lượng phương tiện tăng 15% một năm).

Giải thích việc đồng loạt tăng các khoản phí nói trên, theo chính quyền TP. Hồ Chí Minh, các mức thu hiện tại dù đã được nâng lên nhiều lần, nhưng trên thực tế chưa đủ để tác động mạnh đến việc hạn chế tốc độ gia tăng về phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, nên việc tăng là cần thiết. Vì vậy, tình trạng xảy ra ùn tắc giao thông xảy ra gần như hằng ngày. Theo quan điểm thành phố, để giao thông luôn trong tình trạng “ổn định” thì cần phải có biện pháp kiềm chế lượng xe cá nhân.

Không phải giải pháp căn bản

Theo các chuyên gia, có ba giải pháp để hạn chế kẹt xe và tai nạn giao thông là tổ chức giao thông, phát triển cầu đường và hạn chế xe cá nhân. Như vậy, hạn chế xe cá nhân với cách tăng phí đăng ký và thu phí lưu hành chỉ là giải pháp thứ yếu. Được biết, một số nước trong khu vực cũng có thu phí lưu hành xe, nhưng chủ yếu là ôtô với mục đích giảm lượng xe cá nhân, quy định này chỉ áp dụng khi hệ thống giao thông tốt, hệ thống xe công cộng (xe buýt, metro...) đã hoàn chỉnh và đảm bảo việc đi lại của người dân cho đến nửa đêm.

Một đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh cho rằng: “Kẹt xe không phải do đường quá nhiều xe mà do nhiều nguyên nhân như ý thức người dân, tổ chức giao thông kém, tiến độ thực hiện các công trình giao thông quá chậm...”. Chính vì thế, ngay từ khi có thông tin về đề án này, một số người có trách nhiệm ở Thành phố đã khẳng định: Một khi có nhu cầu đi lại thật sự thì người dân vẫn phải mua xe và số người mua xe máy sẽ không giảm. Giải pháp tăng phí đăng ký xe cao coi chừng chỉ thêm gánh nặng cho người dân, mà không kéo giảm được nạn kẹt xe.

Ông Nguyễn Văn Thanh - Cục phó Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng, việc TP. Hồ Chí Minh đề nghị thu phí xe máy nhằm hạn chế lượng xe cá nhân tăng, là giải pháp tạm thời và sẽ không dễ hạn chế lượng xe máy tăng lên. Bởi vì áp dụng giải pháp này trong khi người dân đang đi xe máy vẫn không hài lòng khi sử dụng các phương tiện đi lại khác. Chắc chắn, là người dân phải chấp nhận đóng phí giao thông đề được quyền sử dụng xe máy nhằm phục vụ công việc làm ăn. Do đó, giải pháp cơ bản nhất là Thành phố cần làm đúng quy hoạch về giao thông vận tải mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt: Quy hoạch các khu dân cư, bệnh viện, trường học... ra xa khu trung tâm.

Hiện nay, ở khu trung tâm TP. Hồ Chí Minh, đã hiện hữu nhiều bệnh viện, trường học, lại phát triển thêm rất nhiều cao ốc, nên lượng người tập trung về quá đông, vượt khỏi sức chịu đựng của hệ thống hạ tầng. Không còn cách nào khác, Thành phố phải sớm triển khai phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, nhanh chóng xây dựng các đường tàu điện ngầm và trên cao, đưa thêm nhiều chủng loại xe buýt vào hoạt động.

Với Đề án này, trước mắt chính quyền Thành phố cần trả lời cho được những câu hỏi bức xúc trong người dân: Thu ra sao? Mức thu như thế nào? Bao giờ thu? Ai sử dụng nguồn thu? Mục đích sử dụng vào việc gì? Việc công khai, giám sát nguồn thu được thực hiện ra sao?...